Stałe

Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego

SZEMBEK I INNI GALERIA NASZYCH MISTRZÓW

ekspozycja stała, czynna od 16 maja 2026 r.

w budynku dawnej Strzelnicy

Od początku istnienia naszej instytucji wśród gromadzonych zbiorów, będących świadectwem dziedzictwa kulturalnego naszego miasta i jego najbliższych okolic, poczesne miejsce zajmuje kolekcja obrazów.





W minionych latach organizowaliśmy wystawy indywidualne poświęcone poszczególnym artystom (Krzysztof Cander, Zenon Kaczmarzyk, Władysław Zuchowski), wspólną prezentacją naszych artystów były też wystawy Ostrów w malarstwie, rysunku, grafice oraz Malowany Ostrów.

Nie było jednak dotąd okazji, a częściowo także odpowiedniej przestrzeni, żeby pokazać w szerszym spektrum najważniejszych nieżyjących już artystów malarzy. Okazją ku temu stało się przekazanie do użytkowania dla muzeum budynku dawnej Strzelnicy z 1867 roku.

Zanim ukaże się katalog wystawy z biogramami artystów i reprodukcjami wszystkich prezentowanych dzieł, w tym niewielkim wprowadzeniu zwracamy uwagę na najistotniejsze postacie i konteksty naszej stałej ekspozycji.

Nasza ekspozycja obudowana jest wokół Stanisława Szembeka (1849-1891) z Wysocka i jego czterech dzieł, jakie posiadamy w naszych zbiorach, w tym najbardziej imponującego On i Ona, stylistycznie nawiązującego do dzieł Henryka Siemiradzkiego.

Podtytuł wystawy Galeria Naszych Mistrzów traktujemy nie tylko jako prezentacjędzieł artystów związanych z Ostrowem Wielkopolskim, ale także artystów niemających bezpośrednich związków z naszym miastem, którzy trafili do zbiorów ostrowskiego muzeum między innymi dzięki darowiznom. Największe na tym polu zasługi miał ostrowski kolekcjoner, nieżyjący już Zdzisław Lulkiewicz. Dzięki niemu w naszych zbiorach znalazły się m. in. dzieła: Jerzego Kossaka, Wincentego Wodzinowskiego i... Rafała Malczewskiego. Przejdźmy zatem do prezentacji kolejnych twórców, których prace można podziwiać na naszej wystawie.

Jerzy Kujawski (1921-1998), po wojnie zamieszkały w Paryżu, to uczestnik wielu wystaw surrealistów we Francji i na świecie. Większość jego dzieł znajduje się w Centrum Pompidou w Paryżu, w muzeach sztuki współczesnej w Paryżu, Łodzi i Darmstadt.

Krzysztof Jan Cander (1936-2006) to polski malarz, wykładowca w Zakładzie Malarstwa na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu, nominowany na profesora przez Prezydenta RP w 1998 roku.

Rodzinnie związany z Ostrowem był także Zdzisław Józef Jurkiewicz (1931-2012) malarz, rysownik, fotografik, poeta, teoretyk sztuki, wykładowca akademicki. Absolwent ostrowskiego I LO w Ostrowie, czemu zawdzięczamy portret jego dwóch szkolnych kolegów Krzysztofa Komedy-Trzcińskiego i Kazimierza Radowicza. Później otrzymaliśmy w darze od Aliny Jurkiewicz-Malugi (siostry artysty) jego obraz Dixieland.

Liczną grupę obrazów stanowią pejzaże ulic i zaułków ostrowskich. W tej grupie znajdujemy dzieła: Mariana Grzeszczyka, Zenona Kaczmarzyka, Edwarda Marszałka, Heleny Sawickiej, Antoniego Serbeńskiego, Edwarda Stachowczyka, Ireneusza Wasielaka, Władysława Zuchowskiego.

Od siódmego roku życia w Ostrowie mieszkał utalentowany, ale i zapomniany Władysław Kawecki (1893-1975), malarz, grafik, konserwator. Cztery z jego obrazów prezentują bogatą skalę jego możliwości i talentów.

Ciekawą postacią, związaną z Ostrowem przez kilka lat, był Stefan Szmaj (1893-1970), doktor medycyny (okulista), artysta grafik i malarz, muzyk amator. Na wystawie prezentujemy jego Martwą naturę z daliami, która nie odzwierciedla jego rzeczywistych zasług w sztuce. Był bowiem pionierem ekspresjonizmu w Polsce, współpracownikiem czasopisma „Zdrój”, autorem ciekawego diariusza z licznymi wątkami ostrowskimi.

Prezentujemy też obraz autorstwa urodzonego w Ostrowie Paula Kapella (1876-1943), niemieckiego malarza uważanego za przedstawiciela nurtu tradycyjnego, chociaż z dostrzegalnymi wpływami nurtów awangardowych przełomu XIX i XX wieku.

Na koniec krótko o dwóch obrazach ze szczególnym kontekstem.

Gustaw Bojanowski (1889-1957), znany jest przede wszystkim jako autor powieści Rękopis dla wnuków i Tydzień w Antoninie. Okoliczności rodzinne sprawiły, że musiał przerwać studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim i nie skorzystał z oferty Józefa Mehoffera podjęcia studiów artystycznych. Pasja malarska pozostała jednak z ostrowskim pisarzem do końca życia, czego świadectwem prezentowana akwarela, kopia obrazu Fransa Halsa.

Świadectwem historii Józefa Mertki (1903-1987), absolwenta Ostrowskiej Alma Mater (1922), niestrudzonego ambasadora spraw ostrowskich (chociaż większość życia spędził w Słupsku), jest jego portret narysowany przez Mariana Bohusza-Szyszko (1901-1995), artystę malarza, ekspresjonistę, pedagoga, krytyka sztuki, prezesa Zrzeszenia Plastyków Polskich w Wielkiej Brytanii. Portret powstał, gdy obaj byli więźniami niemieckiego obozu jenieckiego.

Zapraszamy

Szembek i inni... – wykaz obrazów 

1. Gustaw Bojanowski, Śpiewający chłopcy z lutnią i śpiewnikiem (kopia z Fransa Halsa), 1942, akwarela na papierze

2. Krzysztof Cander, Pejzaż pomorski, 1984, tempera klasyczna

3. Krzysztof Cander, Pejzaż z Łodzią, 1984, tempera klasyczna

4. Wacław ? Władysław ? Dolata, Ulica Celna w Ostrowie, 1937, gwasz

5. Marian Grzeszczyk, Villa Kempe rok 1911 przy ul. Polnej, 1992, rysunek tuszem podbarwiany akwarelą

6. Zdzisław Jurkiewicz, Dixieland, 1960, olej na płótnie

7. Zdzisław Jurkiewicz, Portret Krzysztofa Komedy i Kazimierza Radowicza, 1949, olej na tekturze

8. Zenon Kaczmarzyk, Widok z mojego okna o godz. 22 na ratusz i wieżę kościelną, 2002, akryl na płótnie

9. Stanisław Kajzer, Bukiet bzu w wazonie, 1923, olej na płótnie

10. Stanisław Kajzer, Zimowy pejzaż z wilkiem (naśladownictwo z Alfreda Wierusz-Kowalskiego), 1924 lub 1927, olej na płótnie

11. Paul Kapell, Pejzaż nadmorski, 1. poł. XX wieku do 1943, olej na desce

12. Paul Kapell, Martwa natura z karpiami, 1939, olej na kartonie

13. Władysław Kawecki, Róże, do 1975, akwarela

14. Władysław Kawecki, Kilimandżaro, do 1975, olej na płycie pilśniowej

15. Władysław Kawecki, Tokujący głuszec, do 1975, olej na desce

16. Władysław Kawecki, Pejzaż wenecki, do 1975, olej na płótnie

17. Jerzy Kujawski, Robotnicy, ok. 1942 roku, olej na płycie pilśniowej

18. Edward Marszałek, Ostrów, Piaski, stara karczma, 1945, akwarela

19. Edward Marszałek, Ostrów, ul. Królowej Jadwigi, 1976, akwarela

20. Edward Marszałek, Wschodnia część Rynku Ostrowa Wielkopolskiego, 1947, akwarela

21. Edward Marszałek, Brama starego cmentarza od ul. Wysockiej, 1978, akwarela

22. Helena Sawicka, Atmosfera miasta, 2015, olej na płótnie

23. Antoni Serbeński, Dom w ogrodzie, 1. poł. XX w., akwarela

24. Antoni Serbeński, Portret Tadeusza Grubowskiego, 1943, olej na płótnie

25. Antoni Serbeński, Portret Heleny z Zawieruchów Grubowskiej, 1943, olej na płótnie

26. Edward Stachowczyk, Podwórko, 1995, gwasz, ołówek, kredka na desce

27. Stanisław Szembek, Pejzaż z okolic Wysocka, przed 1885, olej na płótnie

28. Stanisław Szembek, U wróżki, do 1891, gwasz na papierze

29. Stanisław Szembek, Benedyktowicz malujący w Wysocku, ok. 1881, akwarela na papierze

30. Stanisław Szembek, On i ona (naśladownictwo z Siemiradzkiego), do 1891, olej na płótnie

31. Stefan Szmaj, Martwa natura z daliami, 1930, olej na płótnie

32. Ireneusz Wasielak, Z lotu ptaka, 2000, akryl na płótnie

33. Izydor Zimorski, Bukiet maków i margaretek w wazonie, l. 30.-4. XX wieku, olej na płótnie

34. Władysław Zuchowski, Sionka przy Rynku, l.70. XX wieku, olej na płycie pilśniowej

35. Dariusz Andrzej Żurek, Caruso, Martwa natura z rybą i porem, do 2002, olej na desce

36. Marian Wacław Bohusz-Szyszko, Portret Józefa Mertki,

37. Jacek Malczewski, Świątek, l. 20. XX wieku, rysunek kredką i ołówkiem

38. Jerzy Kossak, Szarża artylerii konnej wojska polskiego w wojnie 1920 roku, 1936, olej na desce

39. Jarosław Dąbrowski, Ułan i dziewczyna, 1936, olej na płótnie

40. Wincenty Wodzinowski, Portret dziewczyny, do 1940 roku, olej na płótnie

41. M. Jaworska, Portret Tadeusza Kościuszki, olej na płótnie

42. autor nieznany, Portret dziewczynki, XIX/XX (?), olej na płótnie